کارمزد شبکه اتریوم چقدر است و چرا مدام تغییر می‌کند؟

وقتی می‌پرسید کارمزد اتریوم چقدر است، سه چیز متفاوت ممکن است منظورتان باشد. گس شبکه را خود شبکهٔ اتریوم می‌گیرد و هیچ صرافی در تعیینش نقشی ندارد. کارمزد برداشت را صرافی تعیین می‌کند و عددی ثابت به اتر است. کارمزد معامله و اسپرد هم روی خرید و فروش می‌نشیند و به شبکه ربطی ندارد.

این سه با هم حرکت نمی‌کنند. گس شبکه ممکن است امشب سه برابر شود و کارمزد برداشت صرافی همان عدد دیروز بماند.

هر کاری روی اتریوم هزینه‌ای مشخص به گس دارد. انتقال سادهٔ اتر از یک آدرس به آدرس دیگر ۲۱٬۰۰۰ واحد گس می‌برد و این عدد ثابت است؛ پارسال هم همین بود، امشب هم همین است. اگر هنوز روشن نیست که اتر و اتریوم دو اسم برای یک چیز نیستند، تفاوت اتریوم و اتر را اول بخوانید.

چیزی که بالا و پایین می‌رود قیمت هر واحد گس است. آن را به گوی می‌سنجند: هر گوی یک‌میلیاردم اتر. پس کارمزدی که می‌پردازید حاصل‌ضرب یک عدد ثابت در یک عدد متغیر است، و آن‌که تغییر می‌کند دومی است.

توکن‌ها گران‌ترند، چون هر توکن یک قرارداد هوشمند است و جابه‌جایی‌اش یعنی اجرای کد؛ همان چیزی که کل دیفای روی آن ساخته شده. در مستندات متامسک، فقط دادن دسترسی به یک توکن ۴۵٬۰۰۰ واحد گس می‌برد. به همین خاطر جابه‌جایی تتر ERC20 گران‌تر از جابه‌جایی خود اتر تمام می‌شود.

آپدیت لندن در اوت ۲۰۲۱ با EIP-1559 فرمول را تغییر داد. از آن تاریخ کارمزد هر تراکنش برابر است با واحد گس مصرف‌شده، ضرب در مجموع کارمزد پایه و انعام.

کارمزد پایه را پروتکل تعیین می‌کند، نه شما و نه ولیدیتور، و در هر بلاک حداکثر ۱۲٫۵ درصد جابه‌جا می‌شود. انعام چیزی است که خودتان اضافه می‌کنید تا تراکنش برای ولیدیتور جذاب شود؛ نقش ولیدیتورها را در الگوریتم اجماع جداگانه توضیح داده‌ایم.

کارمزد پایه به جیب هیچ‌کس نمی‌رود. مستندات خود اتریوم می‌گوید این مبلغ سوزانده و از گردش خارج می‌شود. یعنی بخش بزرگ کارمزدی که برای انتقال اتر می‌دهید درآمد کسی نیست؛ از عرضهٔ اتر کم می‌شود.

سقفی هم هست. اگر حداکثر کارمزدی که تعیین کرده‌اید از مجموع کارمزد پایه و انعام بیشتر دربیاید، تفاوتش به خودتان برمی‌گردد.

هر توضیح فارسی‌ای که هنوز کارمزد اتریوم را فقط حاصل‌ضرب گس لیمیت در گس پرایس توصیف می‌کند، مربوط به قبل از اوت ۲۰۲۱ است.

کارمزد شبکهٔ اتریوم فقط با اتر پرداخت می‌شود. توکن ERC20 نمی‌تواند کارمزد خودش را بدهد.

پس کیف پولی با پانصد تتر و صفر اتر در بن‌بست است: نه می‌تواند تتر را به صرافی بفرستد، نه به کیف پول دیگری. دارایی سر جایش است و دسترسی نیست. برای خرید تتر روی شبکهٔ اتریوم، همین یک قلم را از اول حساب کنید.

از پارسال یک استثنا به این قاعده اضافه شده. آپدیت پکترا در ۷ مه ۲۰۲۵ روی شبکهٔ اصلی فعال شد و EIP-7702 اجازه داد یک آدرس عادی مثل قرارداد هوشمند رفتار کند. همین در عمل پرداخت کارمزد با توکن، و پرداخت کارمزد به عهدهٔ شخص ثالث را ممکن کرده است؛ متامسک حالا روی اتریوم، بی‌ان‌بی چین، پالیگان، آربیتروم و بیس اجازه می‌دهد کارمزد را با توکنی غیر از اتر بدهید.

این را پیش‌فرض نگیرید. هر کیف پول و هر شبکه‌ای این قابلیت را ندارد و در بیشتر مسیرها قاعدهٔ قدیمی برقرار است. ساده‌ترین کار این است که در کیف پول ارز دیجیتال خودتان همیشه مقدار کمی اتر نگه دارید، حتی اگر فقط تتر جابه‌جا می‌کنید.

آپدیت دنکون در ۱۳ مارس ۲۰۲۴ نوع تازه‌ای از تراکنش به نام blob اضافه کرد. داده‌های شبکه‌های لایه دوم به‌جای اینکه برای همیشه روی زنجیرهٔ اصلی بمانند، حدود ۱۸ روز در دسترس می‌مانند و بعد کنار گذاشته می‌شوند.

آپدیت فوساکا در ۳ دسامبر ۲۰۲۵ همین مسیر را جلوتر برد: با پیردس هر نود فقط یک‌هشتم داده‌های blob را نگه می‌دارد، سقف گس هر بلاک به ۶۰ میلیون رسید و برای هر تراکنش سقف ۱۶٬۷۷۷٬۲۱۶ واحد گس گذاشته شد.

کارمزد پایین لایه دوم تخفیف نیست. نتیجهٔ این است که داده‌هایش روی لایهٔ اصلی جای کمتر و موقتی‌تری می‌گیرد.

یک هشدار که به عدد کارمزد ربطی ندارد ولی همین‌جا لازم است: آدرس شما روی اتریوم، آربیتروم و بیس یکی است، اما شبکه یکی نیست. اگر از آربیتروم به آدرس واریز یک صرافی بفرستید و آن صرافی فقط شبکهٔ اصلی را قبول کند، تراکنش موفق ثبت می‌شود و دارایی به حسابتان نمی‌رسد. قبل از هر واریز فهرست شبکه‌های صفحهٔ واریز را ببینید؛ شبکه‌ای که آنجا نیست، پشتیبانی نمی‌شود. برای خرید اتریوم و برداشت آن، همین یک نگاه جلوی گران‌ترین اشتباه ممکن را می‌گیرد.

کارمزد برداشتی که صرافی می‌گیرد عددی ثابت به اتر است. با شلوغی شبکه بالا نمی‌رود و با خلوتی‌اش پایین نمی‌آید. صرافی آن را تعیین می‌کند و روی صفحهٔ برداشت می‌نویسد، کنار حداقل و سقف هر برداشت.

ثابت بودنش یک نتیجهٔ عملی دارد: هرچه مبلغ برداشت کوچک‌تر باشد، سهم کارمزد از آن بزرگ‌تر است. دو برداشت نصف‌نصف دقیقا دو برابر یک برداشت هزینه دارد، حتی وقتی مجموع مبلغ یکی است.

عدد امروز را همان صفحه نشان می‌دهد و بهتر است قبل از هر برداشت یک بار نگاهش کنید. نقل کردن رقمی که در یک مقاله نوشته شده، راه مطمئنی نیست؛ این عددها عوض می‌شوند و مقاله‌ها با آن‌ها عوض نمی‌شوند.