هاوینگ بیت کوین چه زمانی است؟ حساب کردن با بلاک، نه با تقویم

قانون در کد بیت کوین یک جمله است: هر ۲۱۰ هزار بلاک، پاداشی که به ماینر بابت ساختن بلاک داده می‌شود نصف می‌شود. هیچ تاریخی در این قانون نیست؛ نه روز، نه ماه، نه سال.

پس هر تاریخی که برای هاوینگ می‌بینید — در هر سایت، هر شمارش‌معکوس، هر خبری — یک پیش‌بینی است که از دو عدد ساخته شده: چند بلاک مانده، و فرض ما از سرعت ساخته شدن بلاک‌ها. عدد اول قطعی است؛ عدد دوم نیست. همین تمام ماجراست، و همین چیزی است که در محتوای فارسی تقریباً هیچ‌جا گفته نمی‌شود.

پاداش بلاک تنها راهی است که بیت کوین تازه وارد گردش می‌شود؛ هیچ نهادی نمی‌تواند بیرون از این مسیر سکه‌ی تازه بسازد. به همین دلیل هاوینگ تنها اهرم عرضه‌ی این شبکه است. الگوریتم اجماع توضیح می‌دهد چرا همه‌ی گره‌ها روی همین عدد توافق دارند.

حالا حساب کنیم. در ۲۵ شهریور ۱۴۰۵، ارتفاع شبکه ۹۶۷٬۲۶۰ بود. هاوینگ بعدی در بلاک ۱٬۰۵۰٬۰۰۰ اتفاق می‌افتد، پس دقیقاً ۸۲٬۷۴۰ بلاک مانده بود. این عدد قطعی است و هیچ اختلاف‌نظری درباره‌اش وجود ندارد.

حالا دو بار تقسیم کنید. اگر هر بلاک دقیقاً ۱۰ دقیقه طول بکشد، این ۸۲٬۷۴۰ بلاک حدود ۵۷۵ روز طول می‌کشد و به حوالی فروردین ۱۴۰۷ می‌رسیم. اما شبکه در آن روز دقیقاً ۱۰ دقیقه کار نمی‌کرد: با سختی ۱۲۷٫۴۵ تریلیون و توان حدود ۹۶۵ اگزاهش بر ثانیه، میانگین واقعی حدود ۹ دقیقه و نیم بود. با این سرعت، جواب می‌شود حدود ۵۴۳ روز و می‌رسیم به اواخر اسفند ۱۴۰۶.

پس صادقانه‌ترین جواب به «هاوینگ بیت کوین چه زمانی است؟» این است: جایی در بازهٔ اسفند ۱۴۰۶ تا فروردین ۱۴۰۷ — یعنی بهار ۲۰۲۸ میلادی. هرچه به آن بلاک نزدیک‌تر شویم این بازه تنگ‌تر می‌شود، و چند روز مانده به آن می‌شود در حد چند ساعت حدس زد.

۱۰ دقیقه یک هدف است، نه یک تضمین. شبکه هر ۲۰۱۶ بلاک نگاه می‌کند که ۲۰۱۶ بلاک قبلی چقدر طول کشیده‌اند و سختی را بالا یا پایین می‌برد تا دوباره به میانگین ۱۰ دقیقه نزدیک شود.

اما این تنظیم همیشه عقب است، چون بر پایه‌ی گذشته انجام می‌شود. وقتی ماینرهای تازه وارد می‌شوند، بلاک‌ها تا تنظیم بعدی زودتر از ۱۰ دقیقه ساخته می‌شوند و تقویم هاوینگ جلو می‌افتد؛ وقتی دستگاه‌ها خاموش می‌شوند — مثلاً بعد از خود هاوینگ یا در قطعی برق یک منطقه‌ی بزرگ — عکسش رخ می‌دهد.

به زبان ساده: تاریخ هاوینگ به رفتار صنعت استخراج در یک سال و نیم آینده وابسته است، و همین باعث می‌شود شمارش‌معکوس‌ها هر چند هفته جابه‌جا شوند. این خرابی نیست؛ درست کار کردن سیستم است.

اگر هر بلاک دقیقاً ۱۰ دقیقه بود، ۲۱۰ هزار بلاک می‌شد ۱٬۴۵۸ روز، یعنی ۳٫۹۹ سال. پس «هر چهار سال» از همان اول یک گرد کردن بوده، نه یک قاعده.

و در عمل، هر سه هاوینگ گذشته زودتر از چهار سال رسیدند: فاصله‌ی هاوینگ ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ حدود ۳٫۶ سال بود، ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ حدود ۳٫۸ سال، و ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ حدود ۳٫۹ سال.

این روند خودش را توضیح می‌دهد. در سال‌های اول، توان محاسباتی شبکه چند برابر در سال رشد می‌کرد، پس بلاک‌ها دائماً جلوتر از برنامه ساخته می‌شدند. هرچه صنعت بزرگ‌تر و رشدش آرام‌تر شده، فاصله به چهار سال نزدیک‌تر شده است — و همین دلیلی است که باید بازهٔ بالا را جدی گرفت و نه یک تاریخ قطعی را.

مسیر پاداش از ابتدا مشخص بوده: ۵۰ بیت کوین در هر بلاک، بعد ۲۵، بعد ۱۲٫۵، بعد ۶٫۲۵، و از اردیبهشت ۱۴۰۳ که آخرین هاوینگ رخ داد، ۳٫۱۲۵ بیت کوین. در هاوینگ بعدی این عدد می‌شود ۱٫۵۶۲۵.

نکتهٔ فنی که کمتر گفته می‌شود: این پاداش در نرم‌افزار برحسب ساتوشی نگهداری می‌شود و نصف کردنش یک تقسیم صحیح است؛ پس بعد از تعداد مشخصی هاوینگ — سی‌وسومین هاوینگ، حوالی سال ۲۱۴۰ میلادی — پاداش به صفر می‌رسد و عرضه‌ی تازه متوقف می‌شود.

و یک تصحیح مهم: «تمام شدن بیت کوین در ۲۱۴۰» جملهٔ غلطی است. چیزی تمام نمی‌شود؛ فقط ساخته شدن سکهٔ تازه تمام می‌شود. بیت کوین‌های موجود سر جایشان هستند و شبکه هم مثل قبل کار می‌کند؛ فقط درآمد ماینر باید کاملاً از کارمزد تراکنش‌ها تأمین شود.

اینجا جایی است که عددها با تصویر رایج هم‌خوان نیستند. تا بلاک ۹۶۷٬۲۶۰، حدود ۲۰٫۰۹ میلیون بیت کوین استخراج شده بود؛ یعنی حدود ۹۵٫۶ درصد کل ۲۱ میلیون. فقط حدود ۹۱۵ هزار بیت کوین باقی مانده که قرار است در بیش از یک قرن آینده توزیع شود.

به زبان نرخ تورم: با پاداش ۳٫۱۲۵ و ۱۴۴ بلاک در روز، سالانه حدود ۱۶۴ هزار بیت کوین تازه ساخته می‌شود، که می‌شود حدود ۰٫۸ درصد عرضه‌ی موجود. بعد از هاوینگ بعدی این عدد زیر ۰٫۴ درصد می‌رود.

نتیجهٔ این حساب ساده است: در هاوینگ اول، عرضهٔ روزانه از ۷٬۲۰۰ به ۳٬۶۰۰ بیت کوین رسید — یک تغییر بزرگ نسبت به بازاری که آن زمان وجود داشت. در هاوینگ بعدی، عرضهٔ روزانه از حدود ۴۵۰ به ۲۲۵ بیت کوین می‌رسد، در بازاری که روزانه چند میلیارد دلار معامله می‌کند. این دربارهٔ جهت قیمت حرفی نمی‌زند؛ فقط می‌گوید سهم مکانیکی خود هاوینگ در این معادله هر دوره کوچک‌تر می‌شود و عوامل دیگر وزن بیشتری پیدا می‌کنند. همبستگی بیت کوین با طلا و سهام به همین عوامل دیگر پرداخته، و مارکت کپ چیست توضیح می‌دهد چرا عرضه به‌تنهایی معنایی ندارد.

هاوینگ در یک بلاک اتفاق می‌افتد و از همان لحظه درآمد هر ماینر به ازای هر واحد توان محاسباتی نصف می‌شود — در حالی که قبض برق همان قبض برق است. این تنها اتفاق قطعی و فوری هاوینگ است.

دنباله‌اش قابل پیش‌بینی است: دستگاه‌های کم‌راندمان از مدار خارج می‌شوند، توان شبکه موقتاً افت می‌کند، سختی در تنظیم بعدی پایین می‌آید و سهم باقیمانده‌ها بیشتر می‌شود. به همین دلیل هر هاوینگ یک دورهٔ تصفیه در صنعت است، و معیار بقا همان ژول به ازای هر تراهش است. ماینینگ چیست این اقتصاد را از پایه توضیح داده است.

و پرسش بلندمدتی که هر هاوینگ آن را جدی‌تر می‌کند: اگر پاداش بلاک هر چهار سال نصف می‌شود، چه چیزی در بلندمدت هزینه‌ی امنیت شبکه را می‌دهد؟ جواب طراحی، کارمزد تراکنش‌هاست؛ و اینکه سهم کارمزد از درآمد ماینرها چقدر بالا رفته، مهم‌ترین عددی است که می‌توان در هر دورهٔ هاوینگ دنبال کرد — مهم‌تر از هر شمارش‌معکوسی.

اگر می‌خواهید در همین فاصله قیمت را دنبال کنید، قیمت لحظه‌ای بیت کوین را ببینید، خرید بیت کوین هم از همان‌جا انجام می‌شود؛ و اگر سؤال‌تان ریشه‌ای‌تر است، چرا بیت کوین ارزشمند است نقطه‌ی شروع بهتری است.